Çin'in dev Gobi güneş santrali, piller değil tuz sayesinde karanlıkta da çalışıyor

Çin Üç Boğaz Kurumu (CTG), Gobi Çölü'nde dünyanın en büyük fotovoltaik (PV) ve yoğunlaştırılmış güneş enerjisi hibrit santralini ticari deneme işletmesine aldı. Sistemin en dikkat çekici özelliği ise tek bir lityum pil kullanmadan gün batımından sonra da elektrik üretebiliyor olması.

Sincan'daki 1 gigavat kapasiteli Hami projesi, güneş enerjisini erimiş tuz içinde ısı olarak depoluyor ve bu sayede karanlık çöktükten sonra sekiz saate kadar üretime devam edebiliyor.

Santral nasıl çalışıyor: Hami kompleksi, 900 MW'lık standart güneş panelini, Tien Şan dağlarının güney eteklerinde 1.817 hektarlık çöl alanına kurulu 100 MW'lık bir yoğunlaştırılmış güneş enerjisi (CSP) ünitesiyle birleştiriyor. Toplam yatırım 3,53 milyar Çin yuanı, yani yaklaşık 480 milyon dolar.

Gündüzleri PV dizisi tam yükte şebekeye besleme yapıyor. CSP ünitesi ise farklı çalışıyor: 800.000 metrekarelik toplayıcı yüzeyi kaplayan 260.000 takip aynası, güneş ışığını odaklayarak erimiş tuzu 550°C'ye ısıtıyor. Bu ısı depolanıyor ve güneş battıktan sonra buhar üretip bir türbini döndürmek için kullanılıyor.

Bunun ne anlama geldiğini tam olarak anlamak önemli. Karanlıktan sonraki 8 saatlik üretim, tam gigavattan değil, 100 MW'lık CSP ünitesinden geliyor; bu, gece boyunca çalışan 1 GW değil, yönlendirilebilir bir akşam bloğu. Ancak bu, santralin güneş enerjisinin en büyük sorununu çözen kısmı ve bunu piller yerine termal depolama ile yapıyor.

CTG, doğrusal Fresnel tasarımı kullanıyor. Şirket, bu tasarımın geleneksel Fresnel sistemlerine göre ısı dönüşüm verimliliğini %10'a kadar artırdığını ve 46 döngülü bir düzen sayesinde santralin bakım sırasında da çalışmaya devam ettiğini belirtiyor. Merkezi bir kontrolör, PV ve termal taraflar arasındaki çıktıyı, yaklaşık 0,02 Hz frekans regülasyonu doğruluğu ve saniyenin altında tepki süresiyle bölüyor.

Tamamen yeni değil ama artık ticari: 'Ticari deneme işletmesi' aşamasına 1 Temmuz'da ulaşıldı, ancak santralin kendisi yeni bir keşif değil. İlk kez 18 Eylül 2025'te şebekeye bağlandı ve o zamandan beri sürekli yükte çalışarak şu ana kadar bölgesel şebekeye 6,54 milyon kWh elektrik sağladı.

CTG'ye göre tam kapasitede kompleksin yılda 2,07 TWh elektrik üretmesi bekleniyor; bu da yaklaşık 830.000 hanenin tüketimine eşdeğer. Aynı zamanda yılda yaklaşık 1,63 milyon ton CO2 emisyonunu azaltacak ve Sincan'daki yenilenebilir enerji kullanım oranını %95'in üzerine çıkaracak.